คนต้นแบบ

พ่อผาย กับวลี “เราจะเปลี่ยนประเทศได้อย่างไร?”

May 28, 2014

เกษตรกรรมประณีตของพ่อผาย สร้อยสระกลาง การทำการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงของพ่อสาย ไม่จำเป็นต้องมีพื้นที่มากมาย พ่อผายทำการเกษตรประณีตในพื้นที่ 1 ไร่ โดยมิใช่เพียงรูปแบบที่เพียงจดจำหรือนำไปทำตาม  แต่สิ่งทีสำคัญมากกว่านั้น คือ แนวคิดในการทำการเกษตร  แนวคิดในการใช้ชีวิต  ซึ่งหากผู้ปฏิบัติยึดเพียงรูปแบบการทำเกษตรแบบประณีตในแปลง  การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนก็อาจไม่ประสบผล  เกษตรประณีตจะสมบูรณ์ต้องประกอบด้วยหลักคิดในการทำการเกษตรผสานกับหลักคิด ที่ต้องมีในตัวผู้ปฏิบัติ  ความสำคัญในการพัฒนาคนจึงมาก่อน เกษตรประณีตเป็นสิ่งที่สอดคล้องกับระบบเศรษฐกิจพอเพียง  เกษตรพอเพียงตามแนวพระราชดำริขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ  เกษตรประณีตเป็นการทำให้คนลองใช้ความสามารถกับพื้นที่เล็กๆ ก่อน  เมื่อมีความชำนาญแล้วก็ขยายไปสู่พื้นที่ที่มากกว่า 1 ไร่  มีการใช้ชีวิตอย่างพอเพียง  ลดรายจ่าย  เพิ่มรายได้  เมื่อทำไปก็จะพึ่งตนเองได้  ไม่ยากจน  และสามารถปลดภาระหนี้สินได้ ก่อนที่จะทำเกษตรประณีตพ่อผายเคยทำเกษตรผสมผสานมาก่อน  จึงได้นำองค์ความรู้เดิมมาออกแบบจัดสรรพื้นที่ 1 ไร่  ซึ่งในพื้นที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์เป็นพื้นที่ที่มีความแห้งแล้ง  ไม่มีลำคลอง  ไม่มีห้วย  ฉะนั้นเรื่องน้ำจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญมากกว่าเรื่องอื่น ในพื้นที่จึงมีการขุดสระน้ำและนำน้ำบาดาลมาใช้เพื่อการเกษตร  ต้องวางแผนในการจัดการพื้นที่  หมุนเวียนกิจกรรมให้ลงตัว  มีพืชให้ร่มเงาเนื่องจากผักบางชนิดชอบที่ร่ม อาทิ ผักหวาน กระชาย กระบุก  จัดที่สำหรับไม้เลื้อย ไม้เถาวัลย์ ไม้พุ่ม  มีผักที่ผิวดิน  ผักกินหัว  มีผักปลูกหมุนเวียนในแปลงตลอดทั้งปี  ฤดูไหนปลูกผักอะไรจึงจะงามดี  ความต้องการน้ำและแสงของพืชแต่ละชนิดต่างกัน  ระยะเวลาในการเก็บเกี่ยวต่างกัน  ส่วนสัตว์ อาทิ ไก่ หมู วัว ปลา  สัตว์ที่เลี้ยงเป็นอย่างไร  ระยะเวลาในการเลี้ยงต่างกัน สิ่งเหล่านี้สามารถใช้บริโภคในครัวเรือนและขายเพื่อลดหนี้ได้  เลือกบางชนิดที่มีราคาดีพอที่จะมีรายได้มาหมุนเวียนบ้าง  หากรู้รายละเอียดในส่วนต่างๆ ทั้งหมดก็สามารถกำหนดแผนการปฏิบัติงานในพื้นที่แต่ละวันได้  รวมถึงต้องรู้ปัญหาในพื้นที่ของเราด้วย และจะแก้ปัญหาอย่างไร  ในการทำไร่ของพ่อผายแต่ละวันใช้เวลาเพียงวันละ 2-3 ชั่วโมง  1 ไร่ของพ่อผายสามารถเลี้ยงคนได้ 4-5 คน ปราชญ์ชาว บ้าน – พ่อผาย สร้อยสระกลาง ชีวิตที่ไม่ธรรมดาก่อนจะมาเป็นปราชญ์ชาวบ้าน “แม่ไปไฮ่หมกไข่มาหา แม่ไปนาหมกไข่ปลามาป้อน แม่เลี้ยงหม่อนอยู่ป่าสวนหม่อน”  เป็นเพลงกล่อมลูกๆของแม่ ที่พ่อผายยังจำได้ขึ้นใจและมีผลต่อการใช้ชีวิตกระทั่งปัจจุบันเพราะครอบครัวยากจน เด็กชายผายจึงมีโอกาสได้เรียนแค่ชั้น ป. 4 ก็ต้องออกมาเป็นลูกจ้างเลี้ยงวัว ต่อมาไม่นานพ่อแม่ก็เสียชีวิตลง ด้วยอายุเพียง 15 ปีจึงมีภาระต้องดูแลน้องอีก 3 คน ด้วยผืนนามรดก 10 ไร่ เมื่ออายุ 17 มีโอกาสบวชเรียนและสอบได้นักธรรมโท แล้วสึกออกมาแต่งงานกับแม่ลา และได้เป็นผู้ใหญ่บ้านสระคูณ ด้วยคะแนนศรัทธาท่วมท้นจากชาวบ้าน พ่อผายนำเพลงกล่อมเด็กที่จำขึ้นใจของแม่เป็นแนวคิดแนวทางแก้ปัญหาปากท้องคน ชนบท เพราะเกือบทุกครัวเรือนล้วนทอผ้า พ่อผายจึงใช้ที่ดินสาธารณะของชุมชน 400 ไร่พาชาวบ้านปลูกหม่อนเลี้ยงไหม และยังตั้งกองทุนสวัสดิการบ้านสระคูณ จุดเปลี่ยนทางความคิดอีกครั้งเกิดขึ้นในปี 2525 ภัยแล้งจัดทำให้เกิดปัญหาปากท้องในพื้นที่ […]

Read More