เรื่องเด่น

เกษตรออนไลน์ที่เกาะลัดอีแท่น

September 26, 2018

คอลัมน์ – ทำกินถิ่นอาเซียน โดย – รศ.ดร.พิชัย ทองดีเลิศ    drpichai@yahoo.com วันนี้ผมจะมาเล่าให้ฟังในแนวของการท่องเที่ยวเชิงเกษตรบ้าง ซึ่งยังคงเป็นกิจกรรมและวิธีการที่สำคัญอันหนึ่งในอันที่จะช่วยให้คนเห็นความสำคัญของภาคการเกษตรและเป็นการสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรในพื้นที่อยู่ได้ตลอดถ้ามีเทคนิคในการทำ ซึ่งในเมืองไทยเราและประเทศเพื่อนบ้านรอบๆ ก็รณรงค์และส่งเสริมการทำเรื่องนี้กันอยู่เรื่อยมา จริงๆ แล้วสาเหตุที่ผมนึกถึงพื้นที่เกาะลัดอีแท่น ที่อยู่ในพื้นที่ ต.ไร่ขิง อ.สามพราน จ.นครปฐม ก็เนื่องจากได้เคยเดินทางไปจัดอบรมให้เกษตรกรในพื้นที่แถบนี้เรื่องการทำตลาดสินค้าเกษตรออนไลน์ และเจ้าหน้าที่ใน อบต.ได้พาผมสำรวจพื้นที่ในบริเวณนั้น และได้ทราบว่าตรงบริเวณนี้มีพื้นที่มีลักษณะเป็นเกาะที่เกิดจากการขุดคลองเป็นทางลัดของแม่น้ำท่าจีน จึงทำให้พื้นที่บริเวณนี้กลายสภาพเป็นเกาะไปโดยปริยายและมีลักษณะคล้ายกับพื้นที่กระเพาะหมูของบางกระเจ้าเลยก็ว่าได้ ซึ่งในครั้งแรกที่ผมได้เข้าไปในพื้นที่ก็รู้สึกประหลาดใจมาก เพราะไม่เคยนึกว่าจะมีพื้นที่ที่มีลักษณะคล้ายกันขนาดนี้และอยู่ในพื้นที่ติดกับกรุงเทพมหานคร ซึ่งถ้านึกภาพไม่ออกว่าอยู่ตรงไหน สำหรับท่านที่เคยไปตลาดน้ำดอนหวายก็แค่ยืนหันหน้าไปอีกฝั่งหนึ่งของแม่น้ำท่าจีน ด้านตรงกันข้ามก็คือพื้นที่ของเกาะลัดอีแท่น หรือถ้าคนที่คุ้นกับการไปวัดไร่ขิงอีกก็อยู่ในพื้นที่ติดกัน ถ้าจะถามว่าพื้นที่ตรงนี้มีอะไรน่าสนใจก็พอจะบอกได้ว่าเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมกับการทำการเกษตรเป็นอย่างยิ่งเพราะเหมือนมีแม่น้ำล้อมรอบ เป็นพื้นที่มีขนาดไม่ใหญ่และเป็นชุมชนเกษตรที่อยู่ในเขตปริมณฑลไม่ห่างจากตัวเมือง จึงเป็นพื้นที่เหมือนการผสมผสานระหว่างพื้นที่ทำการเกษตรชุมชนวิถีชาวบ้านแต่อยู่ติดเมือง ซึ่งการตั้งอยู่ในพื้นที่แบบนี้ทำให้ได้ประโยชน์หลายอย่างกับชุมชนและคนในชุมชนในการทำพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงเกษตร โดยพื้นที่เกาะลัดอีแท่นนี่ผมก็ไม่เคยรู้จักมาก่อนและได้สอบถามจากอาจารย์และเพื่อนๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรก็ไม่มีใครรู้จักอีกเหมือนกัน ชาวบ้านแถบนี้บอกว่าส่วนใหญ่คนจะมาเที่ยวตลาดดอนหวายและวัดไร่ขิงเป็นหลัก และมีจำนวนน้อยที่จะเข้ามาบนพื้นที่เกาะลัดอีแท่นเพราะไม่รู้จักและไม่มีใครบอก ถึงแม้ว่าจะขึ้นมาอยู่บนเกาะแล้วก็ยังไม่รู้ตัวเลย ดังนั้นเกาะลัดอีแท่น จึงกลายเป็นแค่ทางผ่านของนักท่องเที่ยว ซึ่งนั่งรถข้ามไปข้ามมาแต่ก็ไม่เคยแวะเที่ยวกัน ทั้งๆ ที่มีพื้นที่และจุดที่น่าเยี่ยมชนอยู่ตลอดแนวสองข้างทาง ที่สำคัญบนพื้นที่เกาะลัดอีแท่นนี้เป็นพื้นที่ปลูกส้มโอขาวน้ำผึ้งที่มีชื่อเสียงของนครชัยศรีที่โด่งดังมากมาตั้งแต่อดีต แต่เมื่อปี 2554 ที่เกิดน้ำท่วมใหญ่ทำให้พื้นที่บนเกาะแห่งนี้จมน้ำไปด้วย บรรดาพื้นที่ทำการเกษตรจึงเกิดความเสียหายทั้งหมด โดยเฉพาะพื้นที่ปลูกส้มโอเสียหายไปทั้งหมด มีจำนวนน้อยเท่านั้นที่เกษตรกรป้องกันได้ทัน ดังนั้นหลังจากเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งนั้นเกษตรกรบนเกาะลัดอีแท่นแห่งนี้ จึงต้องเริ่มปลูกส้มโอกันใหม่ทั้งหมด ซึ่งต้องใช้เวลาอีกหลายปีเพื่อรอให้มีผลผลิตออกมาอีกครั้ง จนทุกวันนี้ผลผลิตส้มโอที่ได้ก็ยังคุณภาพที่ดีเหมือนเดิม โดยผลผลิตส่วนใหญ่เน้นส่งออกไปต่างประเทศเป็นหลักและเกรดที่รองๆ ลงมาก็ขายกันภายในประเทศและยังคงทำรายได้ที่ดีให้ชาวสวนส้มโอในแถบนี้ […]

Read More

คะน้าเม็กซิกัน ปลูกง่าย กินง่าย เหมาะสำหรับคนเมือง มีพื้นที่จำกัด

July 14, 2018

ผักต่างถิ่นที่มาเจริญรุ่งเรืองในประเทศไทยเนื่องจากรสชาติถูกปากคนไทยมีหลายชนิด เช่น มะละกอ สับปะรด แครอต และที่ไม่น่าเชื่อคือ พริกขี้หนู ต่างก็เป็นพืชที่เข้ามาในไทยเป็นร้อยปีแล้ว จนเรานึกว่าเป็นพืชประจำถิ่นบ้านเรา เพราะเรานำมาประกอบอาหารตั้งแต่อ้อนแต่ออก ลืมตาก็เห็นพืชผักเหล่านี้แล้ว จะไม่ใช่ของบ้านเราได้อย่างไร ผักไชยา คะน้าเม็กซิกัน ผักโขมต้น หรือ ชายา (ภาษาสเปน Chaya) ชื่อทางพฤกษศาสตร์ : Cnidoscolus chayamansa ชื่อวงศ์ Euphorbiaceae เป็นไม้พุ่ม อายุหลายสิบปี อยู่ในวงศ์เดียวกับยางพาราและสบู่ดำ เชื่อว่ามีถิ่นกำเนิดตามธรรมชาติในคาบสมุทรยูกาตันของประเทศเม็กซิโก มีลำต้นอวบน้ำ มียางขาวออกมาเมื่อถูกหัก ทรงพุ่มตั้งตรง มีขนาดใหญ่ โตเร็ว สามารถสูงได้ถึง 6 เมตร ใบกว้าง มีแฉกคล้ายใบมะละกอ ผักไชยาเป็นผักกินใบ เป็นอาหารชนิดหนึ่งของประเทศเม็กซิโก กัวเตมาลา และประเทศแถบอเมริกากลาง ไชยา น่าจะเป็นผักที่เข้ามาในไทยไม่เกินสิบปีที่ผ่านมา ผมรู้จักไชยาเมื่อสามปีก่อน ในงานมหัศจรรย์พันธุ์พืชของนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน ที่เดอะมอลล์ บางกะปิ ทีแรกนึกว่าเป็นผักพื้นบ้านของภาคใต้ จากอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี แต่พอได้ยินอีกชื่อ เรียกว่า คะน้าเม็กซิกัน ก็รู้ว่าเป็นพืชต่างถิ่น เห็นรูปที่ถ่ายไว้สามารถนำไปแทนคะน้าโดยผัดราดหน้า ผัดซีอิ๊ว ผัดน้ำมันหอยได้ด้วย […]

Read More

10 เทคโนโลยี การบริหารต้นทุน และเพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตลำไยแบบมืออาชีพ

July 14, 2018

ในเขต 8 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัดเชียงราย พะเยา ลำปาง ลำพูน เชียงใหม่ ตาก แพร่ และน่าน เป็นแหล่งผลิตลำไยที่สำคัญของประเทศ มีเกษตรกรผู้ปลูก 156,596 ราย พื้นที่ปลูก 854,371 ไร่ ลำไยที่ให้ผล 831,866 ไร่ ปริมาณผลผลิต 673,850 ตัน และตลาดมีความต้องการ 367,337 ตัน ดังนั้น จึงเกิดปัญหาราคาตกต่ำ เกษตรกรได้รับความเดือดร้อน และภาครัฐต้องให้การช่วยเหลือทุกปี ตั้งแต่ ปี 2547-2557 ทำให้ประเทศไทยเสียโอกาสในการส่งออก โดยลำไยในฤดู มีปัญหาด้านการตลาด เพราะผลผลิตออกพร้อมกัน ล้นตลาด ราคาตกต่ำ และในส่วนของลำไยนอกฤดูนั้น มีปัญหาด้านการผลิต เนื่องจากการบังคับให้ลำไยออกดอก ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย แนวทางการแก้ไขที่ยั่งยืนจำเป็นต้องมีการบริหารต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตเข้ามาดำเนินการ เพื่อทำให้เกษตรกรชาวสวนลำไยได้รับผลตอบแทนที่ดียิ่งขึ้น เทคโนโลยีการบริหารต้นทุนและการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตลำไย ว่าที่ร้อยตรี ดร. สมสวย ปัญญาสิทธิ์ ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 6 จังหวัดเชียงใหม่กล่าวว่า […]

Read More

โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช

June 17, 2018

ประตูน้ำที่เป็นจุดเริ่มต้นของการแก้วิกฤตครั้งใหญ่ ที่ช่วยฟื้นฟูระบบนิเวศให้คืนสู่สมดุล เกิดเป็นอาชีพและรายได้ ให้ชาวลุ่มน้ำปากพนังแบบยั่งยืน สำหรับชาวเมืองปากพนังคงจะจดจำวันคืนเก่าๆ ที่เคยทำการเกษตรได้อย่างยากลำบาก ต้นเหตุคือภาวะดินเปรี้ยวเพราะป่าไม้ลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ลุ่มน้ำปากพนังที่เคยขึ้นชื่อว่าเป็นอู่ข้าวอู่น้ำของเมืองนครฯ ต้องย่างเข้าสู่ภาวะวิกฤติครั้งใหญ่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้เปิดโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มแม่น้ำปากพนังขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาความทุกข์ยากในครั้งนั้น จากวันนั้นสู่วันนี้ มากกว่า 20 ปี ที่โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ได้ทำการคิดค้นวิเคราะห์วิจัยหาหนทางแก้ไขปัญหาน้ำท่วม การก่อสร้างประตูระบายน้ำ การสร้างอางเก็บน้ำหรือฝายทดน้ำ หาทางป้องกันการรุกล้ำของน้ำเค็ม จนวันนี้ลุ่มน้ำปากพนังได้ฟื้นฟูสภาพนิเวศวิทยาให้กลับสู่สมดุลอีกครั้งหากจะนับกันตามจริงพื้นที่ของดินแดนลุ่มน้ำปากพนังนั้นเรียกได้ว่ากว้างใหญ่ไพศาล ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือนครศรีธรรมราช พัทลุงและสงขลา ในปัจจุบันโครงการได้แก้ไขปัญหาต่างๆ ไปได้มากมาย อีกทั้งยังดูแลชาวบ้านจำนวนไม่น้อยให้มีอาชีพและสร้างรายได้ให้ดีขึ้น ด้วยการสอนทำการเกษตร ทั้งการผลิตข้าวและตาลจาก เป็นต้น สำหรับนักเที่ยวที่ชื่นชอบวิถีชีวิตเรียบง่าย จะต้องประทับใจกับที่นี่อย่างแน่นอน ทริปตัวอย่าง 3 วัน 2 คืน เส้นทางท่องเที่ยว จ.นครศรีธรรมราช วันแรก ช่วงเช้า • กราบนมัสการวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและวัดพระธาตุ ช่วงบ่าย • เดินทางไปนครศรีธรรมราช เยี่ยมชมโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังฯ เพื่อแก้ปัญหาน้ำแล้ง น้ำท่วม น้ำเค็ม วันที่สอง ช่วงเช้า […]

Read More

เกษตรกรเพชรบูรณ์ หัวสมัยใหม่ กำจัดเพลี้ยและศัตรูพืช เพื่อลดต้นทุน เพิ่มรายได้ ด้วยเชื้อราบิวเวอร์เรีย

June 17, 2018

เกษตรกรเพชรบูรณ์ หัวสมัยใหม่ กำจัดเพลี้ยและศัตรูพืช เพื่อลดต้นทุน เพิ่มรายได้ ด้วยเชื้อราบิวเวอร์เรีย เพลี้ยและศัตรูพืช ถือเป็นวายร้ายที่เกษตรกรหวาดกลัว เพราะก่อให้เกิดความเสียหายต่อพืชผัก ผลไม้ และนาข้าวโดยตรง แถมยังเป็นต้นเหตุให้เกิดโรคใบหงิกและโรคต่างๆ ได้อีกด้วย  ที่ผ่านมาเกษตรกรพยายามแก้ไขและกำจัดเพลี้ยและศัตรูพืชหลากหลายวิธี  ที่เห็นโดยทั่วไปคือ การใช้สารเคมี  ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ช่วยได้จริงแต่ไม่นาน แถมค่าใช้จ่ายยังสูงอีกด้วย นาย ไกร พาทา หรือเรียกสั้นๆว่า ลุงไกร  เป็น เกษตรกร อยู่ที่ หมู่ 7 ต.ห้วยไร่ อ.หล่มเก่า จ.เพชรบูรณ์ ได้เลือกใช้วิธีกำจัดเพลี้ยและศัตรูพืชด้วยเชื้อราบิวเวอร์เรีย ลุงไกร กล่าวว่า ผมรู้จักเชื้อราบิวเวอร์เรียครั้งแรกเมื่อ 5 ปีที่แล้ว จากการที่เกษตรอำเภอเข้าไปให้ความรู้ แนะนำวิธีการเพาะขยายเชื้อและวิธีการใช้งาน ผมจึงเกิดความสนใจ ด้วยความที่ใช้สารเคมีมาร่วม 30 ปี มีความรู้สึกว่าสุขภาพร่างกายแย่ลงเรื่อยๆ และศัตรูพืชเริ่มดื้อยาต้องเพิ่มอัตราการฉีดเคมีมากขึ้นอยู่ทุกวัน จึงตัดสินใจหันมาเปลี่ยนทำเกษตรแบบอินทรีย์ หลังจากได้ทดลองใช้เชื้อราบิวเวอร์เรียในการกำจัดศัตรูพืช ปรากฏว่าได้ผลดี เลยใช้ต่อเนื่องมาโดยตลอด ผมกล้าพูดได้เลยว่า ค่าใช้จ่ายในการกำจัดศัตรูพืชของผมลดน้อยลง ไม่เคยต้องเพิ่มปริมาณอัตราการใช้ ผลผลิตเก็บเกี่ยวได้ดีขึ้น แถมสุขภาพผมยังดีขึ้นอีกด้วย […]

Read More

เกษตรปราณีต 1 ไร่ไม่จน

May 28, 2014

“ช่วงนี้สถานการณ์ด้านหนี้สิน และความล้มเหลวจากเกษตรเชิงเดี่ยวมันรุนแรงขึ้น ก็มาคิดว่า จะทำอย่างไรให้คนที่จะหนีจากวงจรอุบาตของเกษตรเคมี ได้เห็นรูปธรรมที่ชัดเจนขึ้น ครั้นจะให้ดูการทำในพื้นที่ขนาดใหญ่ บางคนก็ท้อ ทำไม่ไหวแน่ ๆ ก็มาคิดถึงการทำเกษตรปราณีต 1 ไร่” วิดีโออาจดูไม่ชัดเท่าไรแต่มีประโยชน์มากครับสมควรรับชมเป็นอย่างยิ่ง ประสบการณ์จากที่ราบสูง ตอน1 ประสบการณ์จากที่ราบสูง ตอน2 บทเรียนตามท้าย 1ไร่ไม่จน บทเรียน จาก ไม้เรียง ตอน1 บทเรียน จาก ไม้เรียง ตอน2 เราต้องคิดว่า เราคือ ผู้แพ้สงครามเกษตรเชิงเดี่ยว ใช้สารเคมีจนดินเสื่อมหมดแล้ว เป็นหนี้สินพ้นตัว หนีมาพื้นแผ่นดินใหม่ มีพริก มะเขือ ผักชนิดต่าง ๆ ไก่บ้าน ปลาในบ่อ เป็นพลทหาร จะระดมพลออกรบเมื่อไหร่ก็ได้มีพืชสมุนไพร ผักพื้นบ้านเป็นยา ใช้รักษายามเจ็บไข้ มีลูกยอ กล้วย เป็นนายสิบ มีไผ่เป็นนายร้อย มียางนา ตะเคียนทอง เป็นนายพัน นายพล โดยมีเจ้าของสวนเป็นจอมทัพ สะสมกำลังอยู่ในพื้นที่เล็ก ๆ เพียงหนึ่งไร่ […]

Read More

พ่อผาย กับวลี “เราจะเปลี่ยนประเทศได้อย่างไร?”

May 28, 2014

เกษตรกรรมประณีตของพ่อผาย สร้อยสระกลาง การทำการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงของพ่อสาย ไม่จำเป็นต้องมีพื้นที่มากมาย พ่อผายทำการเกษตรประณีตในพื้นที่ 1 ไร่ โดยมิใช่เพียงรูปแบบที่เพียงจดจำหรือนำไปทำตาม  แต่สิ่งทีสำคัญมากกว่านั้น คือ แนวคิดในการทำการเกษตร  แนวคิดในการใช้ชีวิต  ซึ่งหากผู้ปฏิบัติยึดเพียงรูปแบบการทำเกษตรแบบประณีตในแปลง  การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนก็อาจไม่ประสบผล  เกษตรประณีตจะสมบูรณ์ต้องประกอบด้วยหลักคิดในการทำการเกษตรผสานกับหลักคิด ที่ต้องมีในตัวผู้ปฏิบัติ  ความสำคัญในการพัฒนาคนจึงมาก่อน เกษตรประณีตเป็นสิ่งที่สอดคล้องกับระบบเศรษฐกิจพอเพียง  เกษตรพอเพียงตามแนวพระราชดำริขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ  เกษตรประณีตเป็นการทำให้คนลองใช้ความสามารถกับพื้นที่เล็กๆ ก่อน  เมื่อมีความชำนาญแล้วก็ขยายไปสู่พื้นที่ที่มากกว่า 1 ไร่  มีการใช้ชีวิตอย่างพอเพียง  ลดรายจ่าย  เพิ่มรายได้  เมื่อทำไปก็จะพึ่งตนเองได้  ไม่ยากจน  และสามารถปลดภาระหนี้สินได้ ก่อนที่จะทำเกษตรประณีตพ่อผายเคยทำเกษตรผสมผสานมาก่อน  จึงได้นำองค์ความรู้เดิมมาออกแบบจัดสรรพื้นที่ 1 ไร่  ซึ่งในพื้นที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์เป็นพื้นที่ที่มีความแห้งแล้ง  ไม่มีลำคลอง  ไม่มีห้วย  ฉะนั้นเรื่องน้ำจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญมากกว่าเรื่องอื่น ในพื้นที่จึงมีการขุดสระน้ำและนำน้ำบาดาลมาใช้เพื่อการเกษตร  ต้องวางแผนในการจัดการพื้นที่  หมุนเวียนกิจกรรมให้ลงตัว  มีพืชให้ร่มเงาเนื่องจากผักบางชนิดชอบที่ร่ม อาทิ ผักหวาน กระชาย กระบุก  จัดที่สำหรับไม้เลื้อย ไม้เถาวัลย์ ไม้พุ่ม  มีผักที่ผิวดิน  ผักกินหัว  มีผักปลูกหมุนเวียนในแปลงตลอดทั้งปี  ฤดูไหนปลูกผักอะไรจึงจะงามดี  ความต้องการน้ำและแสงของพืชแต่ละชนิดต่างกัน  ระยะเวลาในการเก็บเกี่ยวต่างกัน  ส่วนสัตว์ อาทิ ไก่ หมู วัว ปลา  สัตว์ที่เลี้ยงเป็นอย่างไร  ระยะเวลาในการเลี้ยงต่างกัน สิ่งเหล่านี้สามารถใช้บริโภคในครัวเรือนและขายเพื่อลดหนี้ได้  เลือกบางชนิดที่มีราคาดีพอที่จะมีรายได้มาหมุนเวียนบ้าง  หากรู้รายละเอียดในส่วนต่างๆ ทั้งหมดก็สามารถกำหนดแผนการปฏิบัติงานในพื้นที่แต่ละวันได้  รวมถึงต้องรู้ปัญหาในพื้นที่ของเราด้วย และจะแก้ปัญหาอย่างไร  ในการทำไร่ของพ่อผายแต่ละวันใช้เวลาเพียงวันละ 2-3 ชั่วโมง  1 ไร่ของพ่อผายสามารถเลี้ยงคนได้ 4-5 คน ปราชญ์ชาว บ้าน – พ่อผาย สร้อยสระกลาง ชีวิตที่ไม่ธรรมดาก่อนจะมาเป็นปราชญ์ชาวบ้าน “แม่ไปไฮ่หมกไข่มาหา แม่ไปนาหมกไข่ปลามาป้อน แม่เลี้ยงหม่อนอยู่ป่าสวนหม่อน”  เป็นเพลงกล่อมลูกๆของแม่ ที่พ่อผายยังจำได้ขึ้นใจและมีผลต่อการใช้ชีวิตกระทั่งปัจจุบันเพราะครอบครัวยากจน เด็กชายผายจึงมีโอกาสได้เรียนแค่ชั้น ป. 4 ก็ต้องออกมาเป็นลูกจ้างเลี้ยงวัว ต่อมาไม่นานพ่อแม่ก็เสียชีวิตลง ด้วยอายุเพียง 15 ปีจึงมีภาระต้องดูแลน้องอีก 3 คน ด้วยผืนนามรดก 10 ไร่ เมื่ออายุ 17 มีโอกาสบวชเรียนและสอบได้นักธรรมโท แล้วสึกออกมาแต่งงานกับแม่ลา และได้เป็นผู้ใหญ่บ้านสระคูณ ด้วยคะแนนศรัทธาท่วมท้นจากชาวบ้าน พ่อผายนำเพลงกล่อมเด็กที่จำขึ้นใจของแม่เป็นแนวคิดแนวทางแก้ปัญหาปากท้องคน ชนบท เพราะเกือบทุกครัวเรือนล้วนทอผ้า พ่อผายจึงใช้ที่ดินสาธารณะของชุมชน 400 ไร่พาชาวบ้านปลูกหม่อนเลี้ยงไหม และยังตั้งกองทุนสวัสดิการบ้านสระคูณ จุดเปลี่ยนทางความคิดอีกครั้งเกิดขึ้นในปี 2525 ภัยแล้งจัดทำให้เกิดปัญหาปากท้องในพื้นที่ […]

Read More

วนเกษตร เกษตรกรรมยั่งยืนด้วยระบบป่า ธรรมชาติ

May 28, 2014

    วนเกษตร  เป็นเกษตรกรรมที่นำเอาหลักการความยั่งยืนถาวรของระบบป่า ธรรมชาติ มาเป็นแนวทางในการทำการเกษตร ให้ความสำคัญเป็นอย่างสูงกับการปลูกไม้ยืนต้น ไม้ผล และไม้ใช้สอยต่าง ๆ ให้เป็นองค์ประกอบหลักของไร่นา ผสมผสานกับการปลูกพืชชั้นล่างที่ไม่ต้องการแสงแดดมาก หรือได้อาศัยร่มเงา และความชื้นจากการที่มีพืชชั้นบนขึ้นปกคลุม รวมทั้งการจัดองค์ประกอบการผลิตทางการเกษตรให้มีความหลากหลายชนิดของพืชและ สัตว์ คำว่า “วนเกษตร” ถูกใช้มาก่อนหน้านี้ โดยนักวิชาการและหน่วยงานด้านป่าไม้ โดยให้ความหมายที่มีนัยของการทำป่าไม้ผสมผสานร่วมกับการปลูกพืชและเลี้ยง สัตว์ ทั้งนี้ วนเกษตรเป็นที่รู้จักกว้างขวางในสังคมไทย จากการบุกเบิกของผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม เมื่อปลายทศวรรษที่2520 อันเนื่องมาจากประสบการณ์ชีวิตที่ประสบกับปัญหาความล้มเหลวจากการทำ เกษตรกรรมเชิงเดี่ยวในเชิงพาณิชย์ครั้งแล้วครั้งเล่า ทำให้ท่านตัดสินใจขายที่ดินส่วนใหญ่ เพื่อนำไปชำระหนี้สิน แล้วใช้พื้นที่เล็ก ๆ ที่เหลืออยู่เพียงไม่กี่ไร่ แปรสภาพไร่มันสำปะหลังเป็นระบบวนเกษตร ปลูกไม้ยืนต้น และพืชสมุนไพรผสมผสานกัน และมีวิถีชีวิตที่พึ่งตนเองได้ปรัชญาและ ประสบการณ์ชีวิตของเกษตรกรท่านนี้ เป็นส่วนหนึ่งที่หล่อหลอมให้เกิดแนวความคิดเกษตรกรรมทางเลือก เกษตรกรรมยั่งยืนในสังคมไทยต่อมา หลักการของ “วนเกษตร” ระบบวนเกษตร หมายถึง การทำการเกษตรในพื้นที่ป่า เช่น การปลูกพืชเกษตรแซมในพื้นที่ป่าธรรมชาติ การนำสัตว์ไปเลี้ยงในป่า การเก็บผลผลิตจากป่ามาใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และการใช้พื้นที่ป่าทำการเพาะปลูกในบางช่วงเวลาสลับกับการปล่อยให้ฟื้นคืน สภาพกลับไปเป็นป่า รวมถึงการสร้างระบบเกษตรให้มีลักษณะเลียนแบบระบบนิเวศป่าธรรมชาติ คือ มีไม้ยืนต้นหนาแน่นเป็นส่วนใหญ่ […]

Read More

จุลินทรีย์บำบัดน้ำ ได้จริงหรือ?

May 28, 2014

ในสถานะการณ์ที่กรุงเทพกำลังเผชิญกับวิกฤตน้ำท่วมก็ถือว่าลำบากแล้วแต่อีกสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจากน้ำท่วมครั้งนี้คือ “สิ่งปฏิกูลที่มากับน้ำ” ซึ่งมันส่งผลให้คุณภาพของน้ำดีกลายเป็น “น้ำเน่าเสีย” ส่งกลิ่นและนำมาซึ่งโรคร้ายมากมายจนประเด็นเรื่องการนำ “จุลินทรีย์มาบำบัดน้ำ” กลายเป็นเรื่องที่นำมาถกเถียงกันในสังคมอย่างกว้างขวางในทำนองทั้งด้านลบและด้านที่เป็นประโยชน์ และเพื่อให้คนเมืองที่ห่างไกลกับเรื่องเหล่านี้ได้เข้าใจเราจึงต้องมาทำความรู้จักกับเพื่อนร่วมโลกของเรานี้ให้ถ่องแท้…อย่าลืมนะครับว่าสิ่งมีชีวิตชนิดแรกที่เกิดขึ้นในโลกนี้คือสิ่งมีชีวิตประเภทจุลินทรีย์นี่เอง ความสับสนในคำบอกเล่า และข้อเท็จจริง คุณก็คงจะเป็นอีกคนหนึ่งที่อาจจะกำลังติดตามบทสรุปจากนักวิทยาศาสตร์หลายท่านที่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นผ่านสื่อต่างๆ บอกว่ายิ่งใช้ยิ่งทำให้น้ำเน่าเสีย ในขณะที่กลุ่มคนที่ส่วนหนึ่งที่ใช้จุลินทรีย์ทำประโยชน์เสมือนหนึ่งว่าเป็นสมาชิกคนหนึ่งในครอบครัวมานานนับสิบปีบอกว่าส่วนหนึ่งนั้นจริง แต่อยากให้ชี้แจงข้อเท็จจริงทั้งหมดต่อประชาชนให้ครบถ้วนทุกมิติ ซึ่งหมายความว่ายังมีข้อมูลส่วนหนึ่งที่เรายังไม่ทราบและคุณพร้อมจะทำความกระจ่างหรือยัง จุลินทรีย์ สิ่งมีชีวิตเล็กๆ ที่อยู่ร่วมกับทุกๆ ชีวิตบนโลกนี้ “คุณจะเชื่อหรือไม่ว่าในร่างกายคุณก็มีจุลินทรีย์อาศัยอยู่?” ซึ่งเราอาจจะรู้จักมันในชื่อ “แลคโตบาซิลัส” รสชาติอร่อยที่หลายคนชอบดื่มเป็นประจำทุกวัน พวกมันเป็นสิ่งมีชีวิตที่คอยทำหน้าที่ให้คุณกับร่างกาย และก็ยังมีจุลินทรีย์อีกหลายสายพันธุ์ที่มีประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมซึ่งส่วนหนึ่งก็นำมาใช้กับการเกษตรกรรมธรรมชาติ เช่น ปุ๋ยชีวภาพ น้ำหัวเชื้อจุลินทรีย์ เป็นต้น และเพื่อให้เราเข้าใจมากขึ้นจึงต้องมาดูชนิดของจุลินทรีย์กันต่อ การแบ่งประเภทของจุลินทรีย์ เชื้อไวรัส เป็นจุลินทรีย์ที่มีขนาดเล็กที่สุด กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนที่มีกำลังขยายเป็นหมื่นเท่าจึงจะมองเห็นสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ได้ เนื่องจากมันต้องอาศัย และแบ่งตัวภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเท่านั้นมนุษย์จึงยังไม่สามารถเพาะเลี้ยงได้ด้วยอาหารภายนอก จุลินทรีย์ประเภทนี้เป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพของสิ่งมีชีวิตทุกประเภทในรูปแบบของโรคชนิดต่างๆ ทั้งคน สัตว์และพืช เชื้อแบคทีเรีย สามารถมองเห็นได้ด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบธรรมดา บางชนิดสังเคราะห์แสงได้เองและส่วนใหญ่จะมีหน้าที่หลักคือเป็นผู้ย่อยสลายซาก สิ่งมีชีวิต และสิ่งปฏิกูลต่างๆ ในธรรมชาติ เชื้อรา มีขนาดใหญ่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า จากข้อมูลศึกษาพบว่ารามีรูปร่างสองแบบ ราแบบรูปกลมซึ่งเราจะเรียกมันว่ายีสต์ ในชีวิตประจำวันของมนุษย์จะบริโภคสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ผ่านขนมปัง เหล้า หรือไวน์ และราในรูปแบบสายซึ่งเราเรียกมันว่าเห็ด ทั้งนี้ราจะมีรูปร่างเป็นลักษณะไหนนั้นก็ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมในธรรมชาติ สาหร่ายเซลล์เดียว และจุลินทรีย์ประเภทนี้ถือเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดแรกของโลกเพราะพวกมันสามารถสังเคราะห์แสงได้เองจึงถูกจัดให้เป็นผู้ผลิตระดับแรกของห่วงโซ่อาหาร ประโยชน์ของจุลินทรีย์ในฐานะผู้ย่อยสลายในธรรมชาติ มาทำความเข้าใจกันต่อในประเด็นตั้งต้นที่กำลังเป็นที่วิภาควิจารณ์ในขณะนี้ซึ่งบทสรุปจากนักวิทยาศาสตร์บอกว่าไม่ควรนำจุลินทรีย์มาใช้เพราะยิ่งเป็นสาเหตุให้น้ำเสียมากขึ้น เราก็ต้องถามต่อว่าทำไมล่ะ? และต่อไปนี้คือเหตุผลในอีกแง่มุมหนึ่งซึ่ง Greenlattes ได้ทำการสรุปมาจากผู้ที่ใช้จุลินทรีย์ในชีวิตประจำวันมาตลอดนับสิบปี ซึ่งให้ข้อมูลว่าจริงๆ แล้วที่นักวิทยาศาสตร์บอกมานั้นถูกต้องเพียงส่วนหนึ่งและข้อมูลอีกส่วนหนึ่งยังบอกประชาชนไม่หมดถึงสาเหตุที่ยิ่งใช้ก้อนจุลินทรีย์ในกรุงเทพแล้วทำให้น้ำเสียเพราะเหตุผลดังนี้ […]

Read More

เกษตรทฤษฎีใหม่ 15 ไร่ พออยู่ พอกิน รวยได้

May 28, 2014

“เกษตรทฤษฎีใหม่” หมายถึง หลักการและแนวทางปฏิบัติในการใช้ที่ดินและแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรสำหรับเกษตรกรที่มีที่ดินถือครองขนาดเล็ก ให้เกิดประโยชน์สูงสุดด้วยระบบการเกษตรยั่งยืน อันจะทำให้เกษตรกรรายย่อยดังกล่าว “มีพออยู่ พอกิน ถึงแม้ไม่รวยมาก แต่ก็มีพออยู่พอกิน ไม่อดอยาก” โดยการแบ่งที่ดินถือครองออกเป็นส่วนต่างๆ อย่างเหมาะสม กล่าวคือแบ่งออกเป็น 4 ส่วน ในอัตราส่วน 30 : 30 : 30 : 10 คือ ส่วนที่หนึ่ง : ที่ดินร้อยละ 30 เนื้อที่เฉลี่ย 4.5 ไร่ ให้ทำการขุดสระเก็บกักน้ำไว้ใช้ในการเพาะปลูก โดยมีความลึกประมาณ 4 เมตร ซึ่งจะสามารถรับน้ำได้จุประมาณ 19,200 ลูกบาศก์เมตร โดยการรองรับจากน้ำฝน สามารถนำน้ำจากสระนี้ไปใช้ได้ตลอดปี ทั้งยังสามารถเลี้ยงปลาและปลูกพืชน้ำ พืชริมสระน้ำ เพื่อเพิ่มรายได้ให้กับครอบครัวอีกทางหนึ่งด้วย ส่วนที่สอง : ที่ดินร้อยละ 30 ประมาณ 4.5 ไร่ ให้ปลูกข้าวหรือทำนาข้าว ส่วนที่สาม : ที่ดินร้อยละ 30 […]

Read More